
ताप्लेजुङ । नेपालको पूर्वी भागमा अवस्थित ताप्लेजुङको कञ्चनजंघा संरक्षण क्षेत्र जैविक विविधताले भरिपूर्ण एक अनुपम स्थान हो । यहाँ पाइने वन्यजन्तुमध्ये एक विशेष प्रजाति नाउर हो । नाउर जसलाई अंग्रेजीमा ‘हिमालयन ब्लू सिप’ भनिन्छ । नाउर १० हजार फिटदेखि १८ फिटको उचाइमा पाइने एक अद्भुत जङ्गली भेड़ हो । यसको मुख्य वासस्थान हिमाली भीरपाखा हुन् । नाउरको रङ्ग निलो-मिश्रित खैरो हुन्छ, जसले यसलाई पहाडका ढुंगामा सजिलै लुकेर बच्न मद्दत गर्छ ।
पोथी नाउर तुलनात्मक रूपमा सानो हुन्छ भने पोथीभन्दा भालेको सिंग ठूलो र बाक्लो हुन्छ । नाउर सामाजिक जनावर हो । यो झुण्डमा बस्छ र मुख्यतः घाँस, जडीबुटी र स–साना झारपात खान्छ । चिसो हिउँदमा तिनीहरू तल झर्छन् भने गर्मी याममा अझ उचाइमा जान्छन् । नेपाली संस्कृतिमा नाउरलाई संरक्षण गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता छ । तिनीहरू यहाँका प्राकृतिक सम्पदा हुन् । कञ्चनजंघा क्षेत्रमा आउने पर्यटकहरू पनि नाउर हेर्न रुचाउँछन् । तर, नाउरले अहिले विभिन्न खतराहरूको सामना गरिरहेको छ । अवैध चोरीसिकार, जलवायु परिवर्तन र मानव अतिक्रमणले यसको अस्तित्व खतरामा पारेको छ ।
कञ्चनजंघा संरक्षण क्षेत्र र स्थानीय समुदायहरूले नाउरको संरक्षणका लागि विभिन्न उपायहरू अपनाइरहेका छन् । वन्यजन्तु गस्ती, क्यामेरा ट्र्याप, र सचेतना अभियानहरूमार्फत नाउरलाई जोगाउने प्रयास भइरहेको छ । नाउरको प्राकृतिक वासस्थान सुरक्षित राख्न सके मात्र हाम्रो हिमाली पारिस्थितिकी तन्त्र पनि जोगिनेछ विज्ञहरु बताउँछन् । नाउरको संरक्षण हाम्रो पहिचान र भविष्यका लागि आवश्यक छ । रासस